साउन ०९ गते। रौतहट — प्रशासनिक नेतृत्व र साहित्यिक सिर्जनशीलता विरलै एउटै व्यक्तित्वमा सन्तुलित रूपमा भेटिन्छ। राज्यको प्रशासनिक संयन्त्रमा जिम्मेवारीपूर्वक कार्यसम्पादन गर्दै साहित्यको विशाल फाँटमा पनि गहिरो छाप छोड्न सक्ने व्यक्तित्व कमै हुन्छन्। रौतहटको मौलापुर नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत निलमकुमार न्यौपाने यस्तै बहुआयामिक व्यक्तित्वका रूपमा परिचित हुँदै गएका छन्।
हालै उहाँबाट उपहारस्वरूप प्राप्त भएका दुई महाकाव्य ‘गरुडा’ र ‘यादव’ केवल पुस्तक मात्र होइनन्, नेपाली साहित्यको समृद्ध यात्रामा थपिएका महत्वपूर्ण सिर्जनात्मक दस्तावेज पनि हुन्। यी कृतिले रौतहटको माटो, यहाँको समाज, संस्कृति, इतिहास, जनजीवन र चेतनालाई महाकाव्यात्मक उचाइमा पुर्याउने प्रयास गरेका छन्।
प्रशासनिक दायित्वको अत्यधिक व्यस्तताका बीच पनि साहित्यप्रतिको निष्ठा र साधनालाई निरन्तरता दिनु आफैंमा उल्लेखनीय पक्ष हो। न्यौपानेले आफूभित्र रहेको सिर्जनशील ऊर्जालाई शब्दमा रूपान्तरण गर्दै समाजका अनेक आयामलाई महाकाव्यको स्वरूप दिएका छन्। यसले उहाँ केवल सक्षम प्रशासक मात्र नभई गम्भीर चिन्तनशील साहित्यकार पनि हुनुहुन्छ भन्ने पुष्टि गर्छ।
‘गरुडा’ र ‘यादव’ शीर्षकका यी महाकाव्यमा रौतहटको भूगोल, सामाजिक यथार्थ, लोकसंस्कृति, ऐतिहासिक चेतना तथा मानवीय संवेदनाको जीवन्त चित्रण पाइन्छ। स्थानीय परिवेशलाई राष्ट्रिय साहित्यको उचाइमा पुर्याउने प्रयास यी कृतिको महत्वपूर्ण विशेषता हो। रौतहटको माटोमा हुर्किएका अनुभूति र अनुभवलाई महाकाव्यको शिल्पमा ढाल्नु सामान्य उपलब्धि होइन।
न्यौपानेको लेखनीमा अध्यात्म, मानवीय मूल्य, सामाजिक उत्तरदायित्व र सांस्कृतिक चेतना एकसाथ प्रवाहित भएको अनुभूति हुन्छ। उहाँको कवि मनले समाजका उज्याला पक्षलाई मात्र होइन, समयले मागेका प्रश्न र चेतनालाई पनि गम्भीर रूपमा उठाएको देखिन्छ। यस अर्थमा यी महाकाव्य साहित्यिक मनोरञ्जनका सामग्री मात्र नभई समाजलाई सोच्न प्रेरित गर्ने सिर्जना बनेका छन्।
उहाँको प्रशासनिक कार्यशैली जति अनुकरणीय मानिन्छ, त्यति नै उहाँको सरलता, विनम्रता, आध्यात्मिक चिन्तन र साहित्यप्रतिको समर्पण पनि प्रशंसनीय छ। सार्वजनिक प्रशासनमा इमानदार र जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्दै साहित्यमा निरन्तर योगदान दिन सक्नु उहाँको व्यक्तित्वको अर्को सबल पक्ष हो।
रौतहटजस्तो ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्भावना बोकेको जिल्लाबाट यस्ता महाकाव्य सार्वजनिक हुनु सम्पूर्ण जिल्लाकै गौरवको विषय हो। यसले स्थानीय प्रतिभालाई राष्ट्रिय स्तरमा चिनाउने आधार तयार पार्नुका साथै नयाँ पुस्तालाई सिर्जनात्मक लेखनतर्फ प्रेरित गर्ने विश्वास गरिएको छ।
साहित्य कुनै व्यक्तिको निजी अभिव्यक्ति मात्र होइन, समाजको सामूहिक स्मृति पनि हो। त्यसैले ‘गरुडा’ र ‘यादव’ जस्ता कृतिको उचित अध्ययन, समीक्षा र मूल्यांकन साहित्यिक समुदाय, शैक्षिक क्षेत्र तथा राज्यका सम्बन्धित निकायबाट हुनु आवश्यक देखिन्छ। यस्ता सिर्जनाको सम्मानले नयाँ स्रष्टाहरूलाई पनि सिर्जनाको बाटोमा अघि बढ्न प्रेरणा दिनेछ।
निलमकुमार न्यौपानेले उपहारस्वरूप प्रदान गर्नुभएका यी दुवै महाकाव्यप्रति हार्दिक कृतज्ञता व्यक्त गर्दै उहाँको साहित्यिक यात्रा अझ समृद्ध, उर्जाशील र प्रभावकारी बनोस् भन्ने शुभकामना व्यक्त गर्न चाहिन्छ। सक्षम प्रशासक, गम्भीर चिन्तक, आध्यात्मिक स्वभावका धनी र सिर्जनशील साहित्यकारका रूपमा उहाँले नेपाली साहित्यलाई अझ धेरै कालजयी कृति दिनुहुने अपेक्षा साहित्यप्रेमीहरूको छ।
रौतहटको माटोबाट फुलेका यी साहित्यिक फूलले नेपाली साहित्यरूपी मन्दिरलाई अझ सुगन्धित बनाउने विश्वासका साथ ‘गरुडा’ र ‘यादव’ महाकाव्यलाई नेपाली साहित्यको महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा स्वागत गर्न सकिन्छ।
