२४ असार, काठमाडौं । होर्मुज जलसन्धिमा व्यावसायिक जहाजमाथि भएको आक्रमणपछि अमेरिका र इरानबीचको तनाव थप चुलिएको छ। अमेरिकाले उक्त घटनाको जवाफस्वरूप इरानका विभिन्न सैन्य संरचनामाथि शृङ्खलाबद्ध हवाई हमला गरेको जनाएको छ भने इरानले त्यसको ‘विनाशकारी जवाफ’ दिने चेतावनी दिएको छ।
अमेरिकी सेनाको सेन्ट्रल कमाण्ड (CENTCOM) का अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग हुँदै गइरहेका तीन व्यावसायिक जहाजमाथि आक्रमण भएपछि समुद्री सुरक्षाको रक्षा तथा इरानलाई जिम्मेवार ठहराउँदै सैन्य कारबाही गरिएको हो।
अमेरिकाले इरानका ८० भन्दा बढी सैन्य लक्ष्यमा सटीक हतियार प्रयोग गरी आक्रमण गरेको जनाएको छ। ती लक्ष्यमा हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली, कमान्ड एन्ड कन्ट्रोल नेटवर्क, तटीय राडार, एन्टी–सिप मिसाइल प्रणाली तथा आईआरजीसीका दर्जनौं साना डुङ्गा रहेको अमेरिकी दाबी छ।
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले दक्षिणी इरानका केश्म टापु, बन्दर अब्बास, खार्ग टापु र सिरिक बन्दरगाह क्षेत्रमा विस्फोट भएको जनाएका छन्। केही मानिस घाइते भएको खबर आए पनि हालसम्म मानवीय क्षतिको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन।
अमेरिकाका अनुसार मार्सल आइल्यान्ड, साउदी अरेबिया र लाइबेरियाको झन्डा बोकेका तीन तेलवाहक जहाजमाथि इरानले आक्रमण गरेको थियो। यद्यपि इरानले यस विषयमा न पुष्टि गरेको छ, न त खण्डन नै।
इरानको खताम-अल-अन्बिया केन्द्रीय सैन्य मुख्यालयले अमेरिकी कारबाहीलाई ‘खुला अतिक्रमण’ को संज्ञा दिँदै कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ। इरानी अधिकारीहरूले आफ्नो सार्वभौमिकतामाथि भएको आक्रमणको उचित र कडा जवाफ दिइने बताएका छन्।
इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बाकर गालिबाफले सामाजिक सञ्जालमार्फत धम्की र दबाबको राजनीतिमा इरान नझुक्ने बताएका छन्। त्यस्तै, विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले धम्कीको वातावरणमा अमेरिकासँग कुनै वार्ता नहुने स्पष्ट पारेका छन्।
यसैबीच, इरानको सरकारी टेलिभिजनले अमेरिकी आक्रमणले नागरिक क्षेत्रसमेत प्रभावित भएको दाबी गरेको छ। सिरिक बन्दरगाह क्षेत्रमा भएको विस्फोटका कारण केही सर्वसाधारण घाइते भएको जनाइएको छ।
तनाव बढेसँगै अमेरिकाले इरानी तेल निर्यातमा दिइएको अस्थायी छुट फिर्ता लिएको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार नयाँ प्रतिबन्ध जुलाई १७ देखि पूर्ण रूपमा लागू हुनेछ।
यस घटनाको प्रभाव विश्व ऊर्जा बजारमा पनि देखिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमेरिकी कच्चा तेल (क्रुड) को मूल्य करिब २.७ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारेल ७२.४० अमेरिकी डलर पुगेको छ।
आक्रमणपछि बहराइनमा हवाई आक्रमणको साइरन बजाइएको छ। त्यहाँको गृह मन्त्रालयले नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा बस्न र सतर्क रहन आग्रह गरेको छ।
विश्लेषकहरूले अमेरिका–इरानबीचको पछिल्लो तनावले मध्यपूर्वमा पुनः ठूलो सैन्य द्वन्द्वको जोखिम बढाएको बताएका छन्।
(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
