असार १५, प्लास्टिक हाम्रो जीवनको हिस्सा द्रुत गतिमा बन्दैछ, तर के तपाईंलाई थाहा छ प्लास्टिक हाम्रो शरीरमा प्रवेश गर्दै हाम्रो स्वास्थ्यलाई बर्बाद गरिरहेको छ। यी साना प्लास्टिकका कणहरूलाई हाम्रो जीवनबाट कसरी टाढा राख्ने !
साना प्लास्टिक कणहरूले वातावरणलाई प्रदूषित मात्र गर्दैनन् यसले मानव स्वास्थ्यको लागि पनि जोखिम बढाइरहेका छन्। माइक्रोप्लास्टिक कणहरू यति सूक्ष्म हुन्छन् कि तिनीहरू नाङ्गो आँखाले देख्न सकिँदैनन्, तर खाना, सास र छालाको माध्यमबाट हाम्रो शरीरमा प्रवेश गर्छन्। तिनीहरू सम्पर्कमा आएर शरीरमा प्रवेश गर्न सक्छन् र हाम्रो स्वास्थ्यलाई धेरै तरिकाले हानि पुर्याउन सक्छन्। JAMA जर्नलमा प्रकाशित एक अध्ययन अनुसार, माइक्रोप्लास्टिक, विशेष गरी पोलि-प्रोपाइलिन र नायलन, अन्य अंगहरूको तुलनामा मस्तिष्कमा बढी जम्मा हुन्छन्। जर्नल अफ साइन्स एडभान्सेसमा प्रकाशित एक नयाँ अध्ययनले पनि यो कुरा पुष्टि गरेको छ। यस अध्ययन अनुसार, मस्तिष्कमा पुग्ने माइक्रोप्लास्टिक कणहरूले रगतको सामान्य प्रवाहलाई अवरुद्ध गर्छ र डिप्रेसन, चिन्ता र स्ट्रोक जस्ता धेरै स्नायु समस्याहरूको जोखिम बढाउँछ।
माइक्रोप्लास्टिक भनेको के हो?
माइक्रोप्लास्टिकहरू साना प्लास्टिक कणहरू हुन्, सामान्यतया ५ मिलिमिटरभन्दा कम आकारका, जुन ठूला प्लास्टिक फोहोरहरू टुक्रिएर वा सौन्दर्य प्रसाधन र सिंथेटिक कपडा जस्ता उत्पादनहरूमा थप्दा सिर्जना हुन्छन्। यी कणहरूले हाम्रो खाना, पानी र हावामा आफ्नो बाटो फेला पारेका छन्, जसले गर्दा तिनीहरूलाई पूर्ण रूपमा बेवास्ता गर्न लगभग असम्भव भएको छ। अनुसन्धानले सुझाव दिन्छ कि माइक्रोप्लास्टिकहरूको सम्पर्कले स्वास्थ्य जोखिमहरू निम्त्याउन सक्छ, जसमा सूजन, हार्मोनल अवरोधहरू र तिनीहरूमा भएका रसायनहरूबाट सम्भावित विषाक्तता समावेश छ। माइक्रोप्लास्टिकहरूको सम्पर्कलाई पूर्ण रूपमा हटाउन सम्भव नभए पनि, यसलाई कम गर्न तपाईंले चाल्न सक्ने केही महत्त्वपूर्ण कदमहरू छन्:
प्लास्टिक सिल गरिएको खानाबाट बच्नुहोस्
धेरै खानेकुरा र पेय पदार्थहरू प्लास्टिकमा प्याकेज गरिएका हुन्छन्, जसले यी खानेकुराहरूमा माइक्रोप्लास्टिकहरू घुसाउन सक्छ। सधैं ताजा तरकारी, फलफूल र अन्य खानेकुराहरू खानुहोस्। यदि केहि भण्डारण गर्न आवश्यक छ भने, गिलास, स्टेनलेस स्टील वा कागज प्याकेजिङ रोज्नुहोस्।
पानी फिल्टर संग कुनै सम्झौता छैन
धाराको पानी र बोतलको पानीमा पनि माइक्रोप्लास्टिक हुन्छ। रिभर्स ओस्मोसिस प्रणाली वा सक्रिय कार्बन फिल्टर जस्ता उच्च गुणस्तरको फिल्टर प्रयोग गर्नाले पानीबाट यी साना प्लास्टिक कणहरू हटाउन मद्दत गर्न सक्छ। बोतलको पानीलाई पूर्ण रूपमा बेवास्ता गर्नुहोस्। विभिन्न अध्ययनहरूका अनुसार, बोतलको पानीमा प्रायः धाराको पानी भन्दा बढी माइक्रोप्लास्टिक हुन्छ।
बुद्धिमतापुर्वक लुगा छनोट गर्नुहोस्
जब हामी पलिएस्टर, नायलन र एक्रिलिक जस्ता कृत्रिम कपडाहरू धुन्छौं, तिनीहरूले माइक्रोप्लास्टिकहरू छोड्छन्, जुन पानीमा साथै हामीले सास फेर्ने हावामा जान्छन्। कपास, लिनेन वा ऊन जस्ता प्राकृतिक फाइबरबाट बनेका कपडाहरूमा माइक्रोप्लास्टिकको मात्रा कम हुन्छ।
प्लास्टिकका भाँडाहरू प्रयोग नगर्नुहोस्
खाना पकाउन, पस्कन र भण्डारण गर्न प्लास्टिकका भाँडाकुँडा र कन्टेनरहरू प्रयोग नगर्नुहोस्। यदि तपाईंले तिनीहरूलाई प्रयोग गर्नुहुन्छ भने, तिनीहरूमा तातो खाना भण्डारण नगर्नुहोस् किनभने तिनीहरूले खानामा माइक्रोप्लास्टिकहरू चुहिन सक्छन्। बरु, स्टेनलेस स्टील, गिलास, सिरेमिक वा बाँसका भाँडाकुँडाहरू प्रयोग गर्नुहोस्। प्लास्टिक काट्ने बोर्डहरू कहिल्यै प्रयोग नगर्नुहोस्।
प्रशोधित खानेकुरा उपभोग नगर्नुहोस्
धेरैजसो प्रशोधित र फास्ट फूडहरू खाना पकाउने र प्याकेजिङ गर्दा प्लास्टिकको सम्पर्कमा आउँछन्, जसले गर्दा माइक्रोप्लास्टिक प्रदूषणको जोखिम बढ्छ। प्रशोधित र फास्ट फूडको सट्टा घरमै ताजा र पौष्टिक खाना खानुहोस्। यसो गर्नाले माइक्रोप्लास्टिकको सम्पर्क कम मात्र हुँदैन तर स्वास्थ्य पनि राम्रो रहन्छ।
सावधानीपूर्वक कस्मेटिक्स छनौट गर्नुहोस्
धेरै व्यावसायिक सौन्दर्य उत्पादनहरू, जस्तै स्क्रब, टूथपेस्ट, र केही मेकअप उत्पादनहरूमा माइक्रोबिडको रूपमा माइक्रोप्लास्टिक हुन्छ। यी अनावश्यक प्लास्टिक कणहरूबाट बच्न प्राकृतिक, जैविक, वा बायोडिग्रेडेबल सौन्दर्य प्रसाधन र सफाई उत्पादनहरू प्रयोग गर्नुहोस्।
एकल-प्रयोग प्लास्टिकबाट बच्नुहोस्
प्लास्टिकको पराल, चम्चा र किराना झोला जस्ता वस्तुहरूले माइक्रोप्लास्टिक प्रदूषणमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछन्। बाँस, धातु वा कपडाबाट बनेका पुन: प्रयोग गर्न मिल्ने विकल्पहरूले प्लास्टिकको फोहोरलाई सीमित गर्न र माइक्रोप्लास्टिकको जोखिम कम गर्न मद्दत गर्न सक्छन्।
चिया र कफीमा पनि सावधान रहनुहोस्
प्लास्टिकको झोलामा कहिल्यै चिया वा कफी अर्डर नगर्नुहोस्। यी झोलाहरू तातो चिया वा कफीको सम्पर्कमा आउँदा माइक्रोप्लास्टिक चुहिन सक्छन्। साथै, डिस्पोजेबल प्लास्टिक कपहरू प्रयोग नगर्नुहोस्। चिया फिल्टर गर्न प्लास्टिकको सट्टा स्टीलको चलनी प्रयोग गर्नुहोस्। प्लास्टिकबाट बनेको कफी पोडहरूबाट बच्नुहोस्। फ्रेन्च प्रेस, पोउर-ओभर वा स्टेनलेस स्टील फिल्टर प्रयोग गर्नुहोस्
यो लेख डा चन्दन प्रसाद साह सङ्गको अन्तर्वार्ता को आधारमा तयार पारिएको हो।
