भदौ २८ , जनकपुरधाम । शिवराम झा ” गुड्डु” — नेपालको हालैको राजनीतिक भूगोलमा एउटा असामान्य आन्दोलनले नयाँ इतिहास रचेको छ—Gen-Z युवा पुस्ताको विद्रोह। यो आन्दोलनले पुराना दलका नीतिगत असफलता, असमानता, भ्रष्टाचार र पीडित जनताको आवाजलाई ठुलो चुनौती दियो। यो आन्दोलनका अनेकौं कमाण्डरहरूमध्ये एउटा नाम बारम्बार उच्चारण हुन्छ—सिरहा जिल्लाका शिव यादव। उनी न केवल मधेसका युवामाझ लोकप्रिय बनेका छन्, तर नेपालका समग्र युवामाझ दृढ र इमानदार नेतृत्वको प्रतीकका रूपमा उदाउँदै गएका छन्।
सिरहा जिल्लाको सामान्य मधेसी परिवारमा जन्मिएका शिव यादवको राजनीतिक चेतना सामान्य परिवेशमै अंकुरित भएको थियो। स्थानीय स्तरमै अन्याय र विभेदको अनुभवले उनलाई बाल्यकालदेखि सचेत बनाएको मानिन्छ। ग्रामीण जीवनमा रोजगारीको कमी, शिक्षा–स्वास्थ्यको कमजोर अवस्था र राजनीतिक पहुँच नपाएको पीडाले उनलाई राजनीति र समाजप्रतिको प्रतिबद्धतामा अगाडि बढायो। Gen-Z आन्दोलन सुरु हुनुभन्दा धेरै अघि पनि उनी सामाजिक मुद्दाहरूमा सक्रिय थिए। तर, यो आन्दोलनमार्फत उनी राष्ट्रिय स्तरमा चिनिन पुगे। सडकमा उभिँदै, युवाको आवाजलाई जगेर्ना गर्दै र नेतृत्वका कठिन क्षणमा दृढ रहँदै उनीले ‘कमाण्डर’को छवि बनाएका छन्।
कोरोना महामारीले नेपालमा स्वास्थ्य प्रणाली मात्र होइन, राजनीतिक प्रणालीको असफलतासमेत उजागर गरिदियो। त्यही समयमा शिव यादवजस्ता युवाले जनताको पीडामा आवाज उठाए। खाद्य र स्वास्थ्य संकटको बेला उनले स्थानीयस्तरमा राहत बाँड्न र सरकारी निकायको गैरजिम्मेवारीतामाथि प्रश्न उठाए। राजनीतिक बेथिति र असमानताविरुद्ध खुलेर अभिव्यक्ति दिने साहसका कारण युवामाझ उनीप्रति विश्वास बढ्यो। Gen-Z आन्दोलन सुरु भएपछि उनको सक्रियता अझ स्पष्ट देखियो। आन्दोलनकै क्रममा उनले “सहमति होइन, परिवर्तन चाहिन्छ” भन्ने स्पष्ट सन्देश दिन थाले। उनका भाषण, सडकका गतिविधि, र रणनीतिक योजनाले आन्दोलनलाई ऊर्जा दिएको मानिन्छ।
नेपालको पछिल्लो दशकमा राजनीति अवसरवाद, भागबण्डा र भ्रष्टाचारमा सीमित हुँदै गएको छ। पुराना नेताहरूले राज्यकोषलाई आफ्नै स्वार्थमा प्रयोग गरेको आरोप सर्वत्र छ। यसै सन्दर्भमा शिव यादवजस्ता युवाले पुराना ढाँचाविरुद्ध खुला चुनौती दिएका छन्। उनी निष्कपट र सिधा शैलीमा कुरा गर्ने नेताको रूपमा परिचित छन्। पुलिस दमन, कर्फ्यू वा गिरफ्तारीको जोखिममा समेत अडिग उभिने साहसिक शैलीले उनलाई फरक बनाएको छ। सामाजिक न्याय, समानता र पारदर्शिताको वकालत गर्ने उनको सोचले उनलाई केवल आन्दोलनका कमाण्डर मात्र होइन, राजनीतिक विकृति विरुद्धको शुद्ध आवाजका रूपमा स्थापित गरिरहेको छ।
मधेस नेपालभित्रको सबैभन्दा संवेदनशील क्षेत्र हो—जहाँ राजनीतिक प्रतिनिधित्व, रोजगारी, शिक्षा र स्वास्थ्यमा लगातार उपेक्षा भएको इतिहास छ। यही कारण मधेसी जनताले नयाँ पुस्तामा ठूलो आशा राखेका छन्। शिव यादवप्रति मधेसी समाजले विश्वास राख्नुका केही कारणहरू छन्। पहिलो, उनी आफ्नै संस्कृतिको जरा नबिर्सने र त्यसलाई गर्वको विषय बनाउन सक्ने युवा हुन्। दोस्रो, उनले मधेसी युवाको रोजगारी, भाषिक अधिकार, र अवसरका सवालमा दृढ अडान लिएका छन्। तेस्रो, आन्दोलनको क्रममा गिरफ्तारी र हिंसात्मक दमन भोगे पनि पछि पुनः उठ्ने क्षमताले उनलाई ‘जनताको छोरा’ बनाएको छ। यसैले, मधेसी जनताले उनलाई भविष्यको निर्णायक भूमिकामा देख्न चाहन्छन्।
शिव यादवको नेतृत्व क्षमताले धेरैलाई आकर्षित गरे पनि, आगामी दिनमा उनीसामु केही चुनौतीहरू प्रष्ट छन्। पहिलो, संगठनात्मक चुनौती छ। Gen-Z आन्दोलनले भावनात्मक ऊर्जा त ल्यायो, तर स्थायी संगठन निर्माण गर्न कठिन छ। उनले यो आन्दोलनलाई पार्टी वा स्थायी संस्थामा रूपान्तरण गर्न सके मात्र लामो यात्रा गर्न सक्नेछन्। दोस्रो, पुराना दलहरूको दबाब छ। लोकप्रिय युवालाई आफ्नै छत्रछायामा ल्याउन दलहरूले प्रयास गर्नेछन्, तर यदि उनले आत्मनिर्णय कायम गर्न सकेनन् भने उनको स्वतन्त्र छवि कमजोर पर्न सक्छ। तेस्रो, व्यावहारिक राजनीति सिक्नुपर्ने चुनौती छ। सडक आन्दोलनमा सफल हुनु र शासनमा जिम्मेवारी लिनु फरक कुरा हो। आर्थिक नीति, विकास रणनीति र कूटनीतिजस्ता विषयमा गहिरो तयारी आवश्यक हुन्छ। चौथो, आन्तरिक प्रतिस्पर्धा पनि छ। युवा नेतामध्ये नै नेतृत्वका लागि प्रतिस्पर्धा हुन्छ, जसमा सबैलाई समेट्ने क्षमता देखाउनु पर्नेछ।
नेपालमा मधेसी राजनीतिले लामो समयसम्म पहिचान, अधिकार र समानताको मुद्दा उठाउँदै आएको छ। तर, पुराना मधेसी दलहरू आफैं भागबण्डा र सत्ताको खेलमा अल्झिएका कारण जनतामाझ विश्वास गुमाइसकेका छन्। शिव यादवजस्ता युवाले नयाँ शैलीको राजनीति ल्याउन सक्छन्—जहाँ पारदर्शिता, सीप र युवाको सहभागिता प्रमुख हुन्छ। उनी राष्ट्रिय राजनीतिमा मधेसको मुद्दा नयाँ ऊर्जा र दृष्टिकोणसहित उठाउन सक्छन्। साथै, उनी पुलको भूमिकामा देखिन सक्छन्—मधेस र पहाडबीचको दूरी घटाउन सक्ने क्षमता उनीमाझ छ, किनकि उनी समानतामुखी सोच राख्छन्। यसैले, उनको उदय केवल मधेसकै लागि होइन, नेपालकै समग्र लोकतान्त्रिक यात्राका लागि महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ।
शिव यादव आजको दिनमा केवल Gen-Z आन्दोलनका एक कमाण्डर मात्र होइनन्। उनी मधेसी समाजको अपेक्षा, युवापुस्ताको विश्वास र पुरानो राजनीतिलाई चुनौती दिने साहसिक आवाज हुन्। उनको अडिगपन, इमानदार छवि, र मधेसप्रतिको प्रतिबद्धताले उनलाई भविष्यको राष्ट्रिय नेताको रूपमा हेर्ने आधार दिन्छ। तर, यस यात्रामा संगठन निर्माण, व्यावहारिक नीति तयारी र पुराना दलको दबाबजस्ता चुनौतीहरूसँग उनले सामना गर्नुपर्नेछ। नेपालमा नयाँ पुस्ता उठेको छ, र त्यसको नेतृत्व गर्ने सम्भावित अनुहारमध्ये एक हुन्—सिरहाका शिव यादव।
