असार २१,भारत । नेपाली महिलाहरूलाई मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता गर्न समस्या भइरहेको छ। सात वर्षअघि विवाह गरेका महिलाहरूलाई पनि कागजात सम्बन्धी समस्या भइरहेको छ। निर्वाचन आयोगको नयाँ नियमअनुसार १९८७ पछि जन्मेका महिलाहरूले मतदाता बन्न नागरिकता प्रमाणपत्र बुझाउनु पर्नेछ।
नीरज, शिवहर। भारतमा विवाह गरेका, सात वर्षअघि मतदाता सूचीमा नाम समावेश भएका र धेरै पटक मतदान गरिसकेका नेपाली महिलाहरूले कठिनाइको सामना गरिरहेका छन्।
नेपालमा विवाह गर्ने व्यक्तिहरूले आफ्नो श्रीमतीको नाम मतदाता नामावलीमा दर्ता गराउन वा विशेष सघन मतदाता संशोधन अभियान अन्तर्गत पहिले नै दर्ता भएको नाम प्रमाणित गर्न कुनै प्रमाणपत्र लिँदैनन्।
शिवहरको पुराणहियाका विकास रामको गत वर्ष नेपालमा विवाह भएको थियो। उनी आफ्नी श्रीमतीको नाम सूचीमा कसरी दर्ता गर्ने र कुन प्रमाणपत्र दिने भन्ने चिन्तामा छन्। उनी जस्तै जिल्लामा लगभग ११ हजार यस्ता महिला छन् जसको मातृगृह नेपालमा छ।
बुथ लेभल अफिसर (BLO) सँग पनि यसको स्पष्ट जवाफ छैन। यद्यपि, सरकारी प्रावधान अनुसार, यी व्यक्तिहरूले विवाह प्रमाणपत्र र नागरिकता प्रमाणपत्र प्रदान गर्नुपर्नेछ। नागरिकताको लागि आवेदन दिएपछि पनि, एक महिना भित्र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न सजिलो देखिँदैन।
पुराणहिया ब्लकको दोस्तियान निवासी रामकुमार साहले सात वर्षअघि रानी देवीसँग विवाह गरेका थिए। दुवैको नाम मतदाता सूचीमा दर्ता छ। रानी देवीले पनि आफ्ना पतिसँगै लोकसभा, विधानसभा र पञ्चायत चुनावमा मतदान गरेकी छिन्। उनले सरकारी योजनाहरूको फाइदा पनि लिइरहेकी छिन्, तर निर्वाचन आयोगको पछिल्लो आदेशका कारण उनी चिन्तित छिन्।
यो नियम हो
सहायक निर्वाचन अधिकृत सह एसडीओ अविनाश कुणाल भन्छन् कि भारतीय नागरिकसँग विवाह गरेका विदेशीहरूले नागरिकताको लागि आवेदन दिन सक्छन्।
आवेदकको विवाह कम्तिमा सात वर्ष अगाडि भएको हुनुपर्छ र विगत १२ महिनादेखि निरन्तर भारतमा बसोबास गरिरहेको हुनुपर्छ। विगत १४ वर्षमा उनी कम्तिमा ११ वर्ष भारतमा बसोबास गरेको हुनुपर्छ।
आवेदन प्रक्रिया पूर्ण रूपमा अनलाइन छ। विवाह प्रमाणपत्र, भारतीय पति/पत्नी को नागरिकता प्रमाण, राहदानी र बसोबास प्रमाण आदि जस्ता आवश्यक कागजातहरू अपलोड गर्नुपर्नेछ। आवेदन पछि, जिल्ला प्रशासन र प्रहरी द्वारा प्रमाणीकरण पछि अन्तिम निर्णय लिइन्छ।
रामकुमार भन्छन् कि नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रक्रिया लामो छ। धेरै तहमा अनुसन्धान हुनेछ। यसमा छ महिनाभन्दा बढी समय लाग्न सक्छ। अनुसन्धान प्रक्रियाको क्रममा कुनै अधिकार हुनेछैन। बैंक खाता पनि जफत गरिनेछ।
“निर्वाचन आयोगको निर्देशिका अनुसार, नेपालमा विवाह गर्ने व्यक्तिहरूले मतदाता बन्नका लागि १९८७ पछि जन्मेका आफ्ना पत्नीहरूलाई नागरिकताको प्रमाण पेश गर्नुपर्नेछ। विवेक रञ्जन मैत्रेय, जिल्ला मजिस्ट्रेट, शिवहर”
यो समाचार भारत को अखबार दैनिक जागरण बाट लिएको हो।
