माघ १६, काठमाडौ । युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासबीच महत्वपूर्ण कूटनीतिक संकेत सार्वजनिक भएको छ। रुसले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेंस्कीलाई शान्ति वार्ताका लागि मस्को आउन औपचारिक निमन्त्रणा दिएको जनाएको छ। अमेरिकाको मध्यस्थतामा दुवै देशबीच वार्ता अघि बढाउने प्रयास तीव्र भइरहेका बेला उक्त निमन्त्रणा आएको हो।
क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभका अनुसार मस्कोले जेलेंस्कीलाई निमन्त्रणा पठाइसकेको छ, तर हालसम्म कीभबाट कुनै औपचारिक प्रतिक्रिया प्राप्त भएको छैन।
गत वर्ष पनि यस्तै निमन्त्रणा आएको थियो, जसलाई जेलेंस्कीले अस्वीकार गरेका थिए। उनले त्यतिबेला दैनिक रूपमा आफ्नो देशमाथि मिसाइल आक्रमण गरिरहेको देशको राजधानी जान नसक्ने बताएका थिए। बरु उनले रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई कीभ आउन सुझाव दिएका थिए।
अबु धाबीमा अमेरिकी मध्यस्थतामा वार्ता
गत साता अबु धाबीमा अमेरिकाको मध्यस्थतामा शान्ति वार्ता पुनः सुरु गर्ने प्रयास गरिएको थियो। यद्यपि रुसी र युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डलबीच अझै पनि महत्वपूर्ण मतभेद कायम रहेका छन्।
एक अमेरिकी अधिकारीका अनुसार जेलेंस्की र पुटिनबीच सम्भावित भेट ‘काफी नजिक’ पुगेको छ। यसैक्रममा रुस–युक्रेनबीच शान्ति वार्ताको अर्को चरण आइतबार अबु धाबीमा हुने तय भएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वार्ता प्रक्रियामा ‘धेरै सकारात्मक प्रगति’ भइरहेको दाबी गरेका छन्। उनले युद्ध अन्त्यका लागि सहमति आवश्यक रहेकोमा जोड दिँदै वार्ता सही दिशामा अघि बढिरहेको बताएका छन्।
विवादका जटिल मुद्दा कायम
शान्ति सम्झौताका लागि अझै पनि थुप्रै जटिल विषय समाधान हुन बाँकी छन्। सम्भावित सम्झौतामा कुन पक्षले कुन भूभाग पाउने, युद्धपछिको युक्रेनमा अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिरक्षक वा पर्यवेक्षकको भूमिका कस्तो हुने तथा रुसी नियन्त्रणमा रहेको जापोरिज्झिया परमाणु ऊर्जा केन्द्रको भविष्य के हुने भन्ने प्रश्न प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेका छन्।
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भूभाग विभाजनसम्बन्धी मतभेद सबैभन्दा जटिल विषयमध्ये एक रहेको र यसको समाधान अत्यन्त कठिन भइरहेको बताएका छन्।
रुसले डोनेत्स्क क्षेत्रको करिब २० प्रतिशत भूभागबाट युक्रेनी सेना पछि हट्नुपर्ने माग गरेको छ, जसमा हाल रुसको पूर्ण नियन्त्रण छैन। युक्रेनले भने युद्धमैदानमा रुसले नियन्त्रणमा लिन नसकेका क्षेत्र हस्तान्तरण गर्न नसकिने स्पष्ट पारेको छ। कीभको तर्क छ—त्यस्ता भूभाग भविष्यमा रुसी सेनाका लागि थप विस्तारको आधार बन्न सक्छन्।
ट्रम्पको दाबी : एक हप्ता आक्रमण रोक्ने सहमति
यसबीच अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले रुसी राष्ट्रपति पुटिन एक हप्तासम्म कीभ र अन्य युक्रेनी सहरहरूमा आक्रमण नगर्न सहमत भएको दाबी गरेका छन्। ट्रम्पका अनुसार क्षेत्रका केही भागमा अत्यधिक चिसोका कारण भवनहरू हीटिङविहीन अवस्थामा छन्।
क्याबिनेट बैठकमा उनले असाधारण चिसो अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै पुटिनसँग व्यक्तिगत रूपमा एक हप्तासम्म आक्रमण नगर्न आग्रह गरेको र पुटिनले त्यसमा सहमति जनाएको बताए।
