नेपालको कपिलवस्तु, बहादुरगञ्जका सन्तराम हरिजन चमारको कथा एक प्रेरणादायी उदाहरण हो, जसले सामाजिक छुवाछुत र आर्थिक अभावका बाबजुद आफ्ना सन्तानलाई उच्च शिक्षा दिलाएर असम्भवलाई सम्भव बनाए। हरिजन चमार समुदाय जुन नेपालमा ऐतिहासिक रूपमा पछाडि पारिएको र छुवाछुतको शिकार बन्दै आएको छ, त्यही समुदायबाट सन्तरामले आफ्नो मेहनत र दृढसङ्कल्पले नयाँ इतिहास रचेका छन्।
सन्तराम जो आफैं २०३९ सालमा SLC पास गरेर पनि इँटा भट्टामा मजदुरी गर्न बाध्य थिए, समाजको तिरस्कार र फरक नजरले कहिल्यै विचलित भएनन्। उनले आफ्ना तीन सन्तान स्मृति, सृजना र सन्दीपको उज्ज्वल भविष्यको सपना देखे र त्यसलाई साकार बनाउन रात-दिन मेहनत गरे। इँटा भट्टाको धुलो र कठिन परिस्थितिमा पनि उनको आत्मविश्वास र सन्तानप्रतिको समर्पण कहिल्यै कमजोर भएन।
उनको जेठी छोरी डा. स्मृति हरिजन चमारले इतिहास रचिन्, उनी हरिजन चमार, डोम र मुसहर जस्ता पछाडि परेका समुदायबाट पहिलो महिला डाक्टर बनेकी छन्। यो उपलब्धि केवल उनको व्यक्तिगत सफलता मात्र होइन, बरु समग्र समुदायका लागि गर्वको कथा हो। उनकी माइली दिदी सृजना हाल बेलायतमा एमबीए (फाइनान्स) अध्ययन गरिरहेकी छन्, जुन उनको बौद्धिक क्षमता र लगनको परिणाम हो। त्यस्तै, उनका भाइ सन्दीप कम्प्युटर इन्जिनियरिङमा आफ्नो भविष्य बनाउँदै छन्।
सन्तरामको यो सङ्घर्ष र सफलताको कथा केवल उनको परिवारको मात्र होइन, यो हरेक ती व्यक्तिका लागि प्रेरणा हो, जो प्रतिकूलतामा पनि सपना देख्न र तिनलाई पूरा गर्न हिम्मत गर्छन्। उनले देखाए कि मेहनत, धैर्य र शिक्षाप्रतिको विश्वासले जस्तोसुकै बाधालाई पनि पार गर्न सकिन्छ। सन्तराम र उनको परिवारको यो कथा समाजमा रहेको छुवाछुत र विभेदविरुद्ध पनि एक शक्तिशाली सन्देश हो। शिक्षा र आत्मविश्वासले हरेक समुदायको उत्थान सम्भव छ।
