मंसिर १८, काठमाडौ ।— भारतको केन्द्रीय बैंक भारतीय रिज़र्व बैंक (RBI) ले विदेश मुद्रा व्यवस्थापनसम्बन्धी नियम संशोधन गर्दै नेपाल र भारतबीच लामो समयदेखि लागू हुँदै आएको उच्च मूल्यवर्गका भारतीय नोटसम्बन्धी प्रतिबन्ध अन्ततः हटाएको छ। अब भारतबाट नेपाल जाने यात्रुहरूले २०० र ५०० रुपैयाँका भारतीय नोट समेत लगे–चलाउन सक्ने भएका छन्।
यसअघि नेपालमा २००, ५०० र २,००० का भारतीय नोटहरू प्रयोगमा प्रतिबन्धित थिए, जसका कारण दुवै देशका यात्रु, व्यापारी तथा सीमा क्षेत्रमा व्यवसाय गर्ने सर्वसाधारणले ठूलो समस्या झेल्दै आएका थिए। उच्च मूल्यका नोट बोक्न नपाएपछि विशेषगरी व्यापारिक कारोबार र आपतकालीन खर्चमा कठिनाइ बढेको थियो।
नयाँ संशोधनअनुसार अब भारतबाट नेपाल वा भूटान यात्रा गर्ने नागरिकले अधिकतम ₹२५,००० भारतीय मुद्रा साथमा लैजान सक्नेछन्। यस सीमा भित्र २०० र ५०० मूल्यवर्गका नोटहरू पनि पूर्ण रूपमा वैध छन्। RBI का अनुसार यो व्यवस्था नेपाल–भारतबीचको आर्थिक, व्यापारिक र मानिसको आवत–जावत सहज बनाउन लागू गरिएको हो।
नेपालमा भारतीय मुद्रा व्यापक रूपमा चलनचल्तीमा रहेको र अधिकांश साना–ठूला कारोबारमा भारतीय नोटहरूको आवश्यकता पर्ने भएकाले यो निर्णय स्वागतयोग्य मानिएको छ। यो प्रतिबन्ध हटेसँगै सीमा क्षेत्रमा साना व्यापारीदेखि नियमित यात्रुहरूसम्मले राहत अनुभव गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
दुवै मुलुकबीच हुने वित्तीय गतिशीलता थप सहज र औपचारिक बनाउने उद्देश्यले यसअघि रोकिएका उच्च मूल्यवर्गका नोट पुनः वैध बनाइएको RBI ले जनाएको छ। अब नेपाल यात्रा गर्ने भारतीय तथा भारत आउने नेपालीले २०० र ५०० सहित २५ हजार रुपैयाँसम्मका नोट सहजै प्रयोग गर्न सक्नेछन्।
