अभिभावकत्वको अर्थ बालबालिकालाई नियन्त्रण गर्नु वा सधैं सुरक्षा गर्नु मात्र होइन, बिस्तारै बालबालिकालाई स्वतन्त्र छोड्नु पनि हो। यसको अर्थ समयसँगै अभिभावकले बालबालिकामाथि आफ्नो अधिकार दाबी गर्न छोड्छन् भन्ने होइन। तर बच्चा ठूलो हुँदै जाँदा, अभिभावकहरूले उनीहरूको व्यवहार र अभिभावकत्व शैलीमा केही परिवर्तन ल्याउनुपर्छ। जब बच्चा सानो हुन्छ, आमाबाबुले उसको लागि हरेक निर्णय लिन्छन्, हरेक पाइलामा उसलाई सुरक्षा दिन्छन्। तर यदि तपाईंले बच्चा ठूलो हुँदा पनि उही व्यवहार गरिरहनुभयो भने, यो अति नियन्त्रण र अति सुरक्षात्मक व्यवहार तपाईंको सम्बन्धमा दूरीको कारण पनि बन्न सक्छ। त्यसैले, नयाँ युगसँग आफूलाई अपनाउनु महत्त्वपूर्ण छ र बच्चाहरूसँग यी कुराहरू कहिल्यै नगर्नुहोस्।
हरेक कुरामा नरोक्नुहोस्
बालबालिकाहरू हुर्कदै जाँदा, उनीहरूको निर्णय लिने क्षमता पनि बढ्दै जान्छ। एक निश्चित उमेर पछि, उनीहरू आफ्नो जीवनसँग सम्बन्धित हरेक ठूला वा साना निर्णय लिन सक्षम हुन्छन्। तर धेरै पटक आमाबाबुले बच्चा हुर्कदैछ भनेर बुझ्न सक्दैनन् र आफैंले केही निर्णय लिन सक्छन्। उनीहरू बाल्यकालमा जस्तै बच्चाको निर्णय रोक्न खोज्छन् वा धेरै हस्तक्षेप गर्छन्। यस कारणले गर्दा, धेरै पटक बच्चाहरू निसास्सिएको महसुस गर्न थाल्छन् र उनीहरूको आत्मविश्वास पनि डगमगाउँछ।
बच्चाको व्यक्तिगत जीवन नबुझ्नु
एक निश्चित उमेर पछि, बच्चाहरू यति हदसम्म हुर्कन्छन् कि तिनीहरूलाई आफ्नो व्यक्तिगत ठाउँ पनि चाहिन्छ। विशेष गरी यदि बच्चा सानो छ भने, उसको पनि व्यक्तिगत जीवन हुन्छ, जसलाई आमाबाबुले सम्मान गर्नुपर्छ। बच्चा ठूलो भएपछि पनि, यदि तपाईंले उसको निजी कुराकानी, डायरी वा फोन जाँच गरिरहनुभयो भने; यो व्यवहारले तपाईंहरू दुई बीचको दूरी बढाउन सक्छ। यस्ता परिस्थितिहरूलाई परिपक्व तरिकाले व्यवहार गर्न आवश्यक छ, जहाँ तपाईंले बच्चालाई विश्वास गर्नुहुन्छ र उसलाई व्यक्तिगत ठाउँ दिनुहुन्छ।
आफ्ना सपनाहरू आफ्ना बच्चाहरूमाथि लाद्दै
प्रायः आमाबाबुले आफ्ना अधुरा सपनाहरू आफ्ना छोराछोरी मार्फत पूरा गर्ने गल्ती गर्छन्। आफ्नै छोराछोरीबाट अपेक्षा राख्नु गलत होइन तर आफ्नो इच्छा बच्चामाथि लाद्नु पनि ठीक होइन। बच्चा भविष्यमा के गर्न चाहन्छ, उसले कस्तो जीवनसाथी चाहन्छ वा उसको मनपर्ने र मन नपर्ने कुराहरू के हुन्; कम्तिमा बच्चालाई यी कुराहरू निर्णय गर्ने अधिकार हुनुपर्छ। यदि तपाईंले उसको मनपर्ने र मन नपर्ने कुराहरूको ख्याल राख्नुभएन भने, भविष्यमा तपाईंको सम्बन्धमा दूरी बढ्न सक्ने सम्भावना हुन्छ।
बालबालिकाको कुरालाई गम्भीरतापूर्वक नलिनुहोस्
बाल्यकालमा बालबालिकाको कुरालाई गम्भीरतापूर्वक नलिनु ठीक हो, तर यदि तपाईंले बच्चा ठूलो भएपछि पनि उनीहरूको कुरा र विचारलाई हल्का रूपमा लिनुभयो भने, यसले उनीहरूको मनमा तीतोपना सिर्जना गर्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा, बालबालिका या त चुप लाग्न थाल्छन् वा आफ्ना साथीहरूसँग मात्र आफ्नो मनको कुरा बाँड्न थाल्छन्। उनीहरूलाई आफ्नो मनमा लाग्न थाल्छ कि उनीहरूका आमाबाबुले उनीहरूको कुरा र भावनालाई गम्भीरतापूर्वक लिँदैनन्। अर्कोतर्फ, यदि तपाईंले बच्चाको कुरा सुन्नुहुन्छ र ध्यान दिनुहुन्छ भने, यो बच्चाको भावनात्मक विकासको लागि साथै तपाईं दुई बीचको सम्बन्धको लागि पनि राम्रो हुन्छ।
बालबालिकालाई अरुसँग तुलना गर्ने
धेरै आमाबाबुले आफ्ना छोराछोरी ठूला भएपछि पनि अरूसँग तुलना गरिरहन्छन्। कहिले करियरको बारेमा, कहिले जागिरको प्याकेजको बारेमा त कहिले विवाह जस्ता व्यक्तिगत निर्णयहरूमा पनि। बाल्यकालदेखि नै आमाबाबुले निरन्तर अरूसँग तुलना गर्ने बच्चाहरूले आफ्ना आमाबाबुप्रतिको सम्मान गुमाउन थाल्छन्। उनीहरूलाई आफ्ना आमाबाबुले उनीहरूलाई होइन, आफ्नो उपलब्धिलाई माया गर्छन् भन्ने महसुस हुन थाल्छ। धेरै पटक उनीहरूले आफ्नो मनमा यति धेरै गुनासो राख्छन् कि पछि सम्बन्ध पूर्ण रूपमा बिग्रने अवस्थामा पुग्छ।
🖋️ शिवराम झा ” गुड्डु”
