असोज २०, २०८२ — लामो समयदेखि स्थगित रहेको नक्कली भुटानी शरणार्थी प्रकरणमा पुनः अनुसन्धान सुरु भएको छ। आइतबार दाङ तुलसीपुर–१६ का स्थायी बासिन्दा सन्देश शर्मा ललितपुरको बख्खुडोलबाट पक्राउ परेपछि यो बहुचर्चित ठगी प्रकरण फेरि सक्रिय बनेको हो। शर्मालाई काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले नियन्त्रणमा लिएको जनाएको छ।
प्रहरीले शर्माको पक्राउसँगै यस प्रकरणमा सूक्ष्म अनुसन्धान अघि बढाएको छ। साथै यससँग जोडिएका अन्य शंकास्पद व्यक्तिहरूको घरमा पनि छापा मार्न थालेको बताइएको छ। केही दिनअघि मात्रै केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी)ले नेपाली कांग्रेस सभापति तथा पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाका नातेदार भूषण राणाको जावलाखेलस्थित घरमा छापा मारेको थियो। राणा, निवर्तमान परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा देउवाका भाइ हुन्। उक्त छापाबारे प्रहरीले अझै विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।
यो प्रकरणको सुरुवात पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ नेतृत्वको सरकारका समयमा भएको हो। त्यसबेला ८ सय ७५ जना नेपाली नागरिकलाई नक्कली भुटानी शरणार्थी बनाएर अमेरिका पठाउने नाममा १० देखि ५० लाख रुपैयाँसम्म असुल गरिएको अनुसन्धानले देखाएको थियो। सो क्रममा तत्कालीन गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँण र पूर्वउपप्रधानमन्त्री टोपबहादुर रायमाझी पक्राउ परेका थिए।
तर, केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री भएपछि यो प्रकरणमाथिको अनुसन्धान स्थगित भएको थियो। राजनीतिक वृत्तका अनुसार कांग्रेस र एमालेबीच तत्कालीन मन्त्री आरजु राणा पक्राउ पर्ने सम्भावना देखिएपछि अनुसन्धान रोकिने सहमति भएको थियो। तर, भदौ महिनामा भएको जेन–जी आन्दोलनपछि ओलीको राजीनामा र नयाँ अन्तरिम सरकार बनेसँगै यो मुद्दा पुनः खुलाइएको हो।
अन्तरिम सरकारअन्तर्गत पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा बनेको प्रशासनिक संयन्त्रले यस मुद्दालाई प्राथमिकता सूचीमा राख्दै पुनः अनुसन्धान सुरु गर्न निर्देशन दिएको छ। अनुसन्धान अधिकारीहरूले सन् १९९० ताका नेपालमा आएका वास्तविक भुटानी शरणार्थीका सूचीमा नेपाली नागरिकलाई नक्कली रूपमा राखी अमेरिका पठाउने गिरोहले सरकारी संयन्त्रको सहारा लिएको प्रमाण भेटिएको बताएका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघको पुनर्वास कार्यक्रमका क्रममा झापा र मोरङका शिविरहरूमा रहेका करिब ६ हजार ५ सय वास्तविक शरणार्थीको व्यवस्थापन भइरहँदा, सोही अवसरमा नक्कली सूची बनाएर करोडौं रुपैयाँ असुल्ने गिरोह सक्रिय भएको थियो। प्रहरी स्रोतका अनुसार अहिलेको अनुसन्धान दोस्रो चरणमा प्रवेश गरिसकेको छ र यस प्रकरणमा संलग्न राजनीतिक रूपमा प्रभावशाली व्यक्तिहरू पनि छानबिनको दायरामा छन्।
प्रहरी अधिकारीहरूले भनेका छन्, “फरार सन्देश शर्माको पक्राउले यो मुद्दा पुनः निर्णायक चरणमा पुगेको संकेत गरेको छ।” नागरिक समाज र कानुनी विज्ञहरूले यस प्रकरणले राज्य संयन्त्र र राजनीतिक नेतृत्वको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको भन्दै छिटो, निष्पक्ष र पारदर्शी अनुसन्धानको माग गरेका छन्।
