असोज ३०, काबुल। पछिल्ला वर्षहरूकै भीषण सीमा संघर्षपछि अफगानिस्तान र पाकिस्तानबीच अन्ततः अस्थायी युद्धविरामको सहमति भएको छ। दुबै देशले बुधबार अपराह्नदेखि लागू हुने गरी ४८ घण्टे युद्धविरामको घोषणा गरेका हुन्।
गत हप्ता अफगान राजधानी काबुल र पाक्तिका प्रान्तमा भएका हवाई आक्रमणपछि दुई देशबीचको सम्बन्ध अत्यन्तै तनावपूर्ण बनेको थियो। अफगान तालिबान सरकारले ती आक्रमणको आरोप पाकिस्तानमाथि लगाएको छ, यद्यपि इस्लामाबादले औपचारिक रूपमा जिम्मेवारी स्वीकार गरेको छैन।
अफगान र पाकिस्तानी सैन्य भिडन्तमा ठूला जनहानि भएको दुवै पक्षले दाबी गरेका छन्। पाकिस्तानले दुई सयभन्दा बढी तालिबान लडाकू मारिएको जनाएको छ भने तालिबानका अनुसार ५८ पाकिस्तानी सैनिक मृत्यु भएका छन्। यी दाबीहरू स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन बाँकी छ।
शनिबार राति तालिबानले कुनार र नंगरहार क्षेत्रमा पाकिस्तानी सैनिकमाथि प्रत्याक्रमण गरेको दाबी गरेको थियो। त्यसपछि पाकिस्तानले अफगान भूमिमा रहेका तालिबानका शिविर र आतङ्कवादी प्रशिक्षण केन्द्रहरूमा हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ। संघर्षका क्रममा काबुलमा भएका विस्फोटमा पाँच जनाको मृत्यु र करिब ४० जना घाइते भएका छन्।
क्षेत्रीय शक्तिहरूले तत्काल तनाव न्यूनीकरणका लागि अपिल गरेका छन्। चीन, रसिया, साउदी अरेबिया र कतारले दुबै पक्षलाई संयमित रहन आग्रह गरेका छन्। यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अफगानिस्तान र पाकिस्तानबीच स्थायी शान्तिका लागि मध्यस्थता गर्न तयार रहेको बताएका छन्।
अफगानिस्तान र पाकिस्तानबीचको सम्बन्ध लामो समयदेखि अस्थिर रहँदै आएको छ। दुरन्द रेखा (Durand Line) नामक सीमाक्षेत्रमा बारम्बार सशस्त्र झडप हुने गरेको छ। पाकिस्तानले अफगान भूमिमा पाकिस्तान तालिबान (TTP) का लडाकूहरू लुकेर आतङ्कवादी गतिविधि सञ्चालन गर्ने आरोप लगाउँदै आएको छ, तर अफगान तालिबानले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।
शनिबारको भिडन्तपछि पाकिस्तानले अफगानिस्तानसँगका दुई प्रमुख सीमा नाका बन्द गरेको छ। इस्लामाबादले विज्ञप्ति जारी गर्दै भनेको छ, “कूटनीति हाम्रो प्राथमिकता हो, तर अफगान भूमिबाट हुने आतङ्कवादी कारबाही सह्य छैन।”
यो नयाँ तनाव तालिबानका परराष्ट्र मन्त्री आमिर खान मुत्तकीको हालैको भारत भ्रमणपछि चर्किएको मानिन्छ। भारतले केही साताअघि काबुलमा पुनः दूतावास खोल्ने घोषणा गर्दै तालिबानसँग सम्बन्ध विस्तार गर्ने संकेत दिएको थियो।
–तालिबान नजिकिएसँगै दक्षिण एसियाली भू–राजनीतिमा नयाँ शक्ति सन्तुलनको खेल सुरु भएको छ। पाकिस्तानले भारतको यो कदमलाई शंका र असहजताका साथ हेरिरहेको बताइन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले भने अफगानिस्तान र पाकिस्तानबीचको द्वन्द्व पुनः तीव्र नबढोस् भन्ने अपेक्षा राखेका छन्। युद्धविरामले अस्थायी राहत ल्याए पनि स्थायी समाधानका लागि दुवै पक्षबीच विश्वास निर्माण र राजनीतिक संवाद आवश्यक रहेको विश्लेषकहरूको सुझाव छ।
