असार १९, धेरै पटक आमाहरूले जानाजानी वा अनजानमाउनीहरू यस्ता साना कुरा वा बानी अपनाउँछन् जुन उनीहरूलाई सामान्य लाग्छ तर यी बानीहरूले बच्चामा झूट बोल्ने जग बसाल्न सक्छन्।
बालबालिकाहरू काँचो माटो जस्तै हुन्छन्, उनीहरूलाई जस्तो आकार दिइन्छ, त्यस्तै आकार लिन्छन्। आमाबाबुको हरेक व्यवहार, हरेक शब्द, हरेक बानीले बच्चाको हृदय र दिमागमा गहिरो प्रभाव पार्छ। विशेष गरी आमाको हरेक व्यवहारले बच्चाको व्यक्तित्वलाई असर गर्छ। धेरै पटक आमाहरूले जानाजानी वा अनजानमा यस्ता साना कुराहरू वा बानीहरू अपनाउँछन्, जुन उनीहरूलाई सामान्य लाग्छ तर यी बानीहरूले बच्चामा झूट बोल्ने जग बसाल्न सक्छन्। यदि आमाले केही विशिष्ट गल्तीहरू बारम्बार दोहोर्याउँछिन् भने, बच्चाले तिनीहरूलाई देखेर बुझ्छ कि झूट बोलेर हरेक समस्याबाट सजिलै बच्न सकिन्छ। यो बच्चाको भविष्यमा ठूलो समस्याको कारण बन्न सक्छ। त्यसैले आमाले गरेका केही गल्तीहरूको बारेमा जानौं।
बच्चालाई झूट बोल्न सहमत गराउनु
धेरै पटक आमाहरूले आफ्नो बच्चालाई मनोरञ्जन दिन वा उसलाई कुनै कुराको लागि मनाउन झूट बोल्छन्। उदाहरणका लागि, ‘यदि तपाईंले टिभी बन्द गर्नुभयो भने, हामी बाहिर घुम्न जान्छौं’ तर उसलाई बाहिर नल्याउनुहोस् वा ‘यदि तपाईंले दूध पिउनुभएन भने, डाक्टरले तपाईंलाई इंजेक्शन दिनेछन्’ नभन्नुहोस्। यस्ता झूटहरू बच्चाको दिमागमा गहिरो रूपमा गड्छन्। उसले बुझ्न थाल्छ कि झूट बोल्नु पनि कसैको ध्यान मोड्ने वा काम सम्पन्न गर्ने तरिका हो। बिस्तारै, बच्चा पनि यो बाटोमा हिंड्न थाल्छ। अरूको अगाडि बच्चाको बारेमा नराम्रो बोल्नु वा उसलाई लज्जित महसुस गराउनु।
यदि आमाले अरूको अगाडि आफ्ना बच्चाहरूलाई नराम्रो बोलिरहन्छिन् भने, यसले बच्चामा पनि नकारात्मक प्रभाव पार्छ। उदाहरणका लागि, यदि आमाले अरूको अगाडि भनिरहेकी छिन् कि मेरो बच्चा धेरै जिद्दी छ वा मेरो कुरा सुन्दैन भने, बच्चालाई यस्ता कुराहरूले लज्जित महसुस हुन थाल्छ। यस कारणले गर्दा, धेरै पटक उसले आफ्नो गल्ती लुकाउन झूट बोल्न थाल्छ र त्यसपछि बिस्तारै यो उसको बानी बन्छ।
जब आमा आफैँ झुट बोल्छिन्
सुरुमा बच्चाहरूले आफ्नो धेरैजसो समय आमासँगै बिताउँछन्। यस्तो अवस्थामा आमाको बानीले बच्चाहरूलाई असर गर्नु स्वाभाविक हो। यदि आमाले प्रायः आफन्त, छिमेकी वा परिवारका सदस्यहरूसँग झूट बोल्छिन् भने बच्चाले झूट बोल्नु धेरै सामान्य हो भनेर बुझ्न थाल्छ। यसरी, बच्चाले पनि झूट बोल्न सिक्छ।
बच्चाहरूलाई सधैं गाली गर्ने र तर्साउने
जब बच्चाहरूलाई घरमा धेरै डराएर राखिन्छ र हरेक सानो वा ठूलो गल्तीको लागि गाली गरिन्छ, तब यस्तो अवस्थामा पनि बच्चाले झूट बोल्न सिक्छ। जब सानो गल्तीको लागि पनि ठूलो सजाय दिइन्छ, तब बच्चाले अर्को पटक गल्ती गर्दा गाली पाउने डरले गल्ती लुकाउने प्रयास गर्छ। गल्तीको सजायबाट बच्नको लागि, बच्चाले झूट बोल्ने बानी सिक्छ।
अरूसँग तुलना गर्दा
जब आमाले आफ्नो बच्चालाई बारम्बार अरूसँग तुलना गर्छिन्, जस्तै ‘त्यो बच्चा कक्षामा पहिलो आउँछ वा त्यो बच्चा धेरै राम्रो छ, उसबाट केही सिक्नुहोस्’। यस्ता कुराहरूले बच्चाको आत्मसम्मानमा गहिरो चोट पुर्याउँछ। यस्तो अवस्थामा, बच्चाहरू प्रायः आफूलाई राम्रो साबित गर्न वा प्रशंसा सुन्न झूट बोल्न थाल्छन्। बिस्तारै, यो उनीहरूको बानी बन्छ। त्यसपछि पछि, त्यस्ता बच्चाहरू झूट बोल्न पूर्ण रूपमा सहज हुन्छन्।
