मंसिर १२, काठमाडौ । अष्ट्रेलियाको प्रतिष्ठित अनुसन्धान संस्था लोवी (Lowy) इंस्टीट्यूटले आफ्नो वार्षिक एशिया पावर इंडेक्स 2025 सार्वजनिक गरेको छ। एशियाका 27 देशहरूको सैन्य, आर्थिक, कूटनीतिक तथा सांस्कृतिक प्रभावको विस्तृत मूल्यांकन समेटिएको उक्त प्रतिवेदनले क्षेत्रीय शक्तिको समीकरणमा महत्वपूर्ण फेरबदल आएको देखाएको छ।
प्रतिवेदनमा चीन एशियाको सबैभन्दा प्रभावशाली क्षेत्रीय शक्तिका रूपमा उदाउँदै गएको उल्लेख छ भने भारत लगातार शक्तिशाली राष्ट्रका रूपमा माथि उठिरहेको विश्लेषण गरिएको छ। त्यस्तै पछिल्ला वर्षहरूको तुलनामा संयुक्त राज्य अमेरिका (अमेरिका) को प्रभाव घट्दै गएको देखिएको छ।
रिपोर्टले सैन्य क्षमता, रक्षा सञ्जाल, आर्थिक शक्ति, कूटनीतिक प्रभाव, सांस्कृतिक पहुँच, प्रतिरोध क्षमता (लचीलापन), भविष्यका स्रोत साधन तथा संसाधन क्षमतासहित आठ प्रमुख सूचकका आधारमा राष्ट्रहरूको श्रेणी निर्धारण गरेको छ। प्रतिवेदनमा पाकिस्तान शीर्ष 10 बाहिर पर्दै 16औँ स्थानमा झरेको उल्लेख गरिएको छ।
विश्वका 10 शक्तिशाली देशहरूको सूची तथा स्कोर
1. संयुक्त राज्य अमेरिका – 80.5 (सुपर पावर)
2. चीन – 73.7 (सुपर पावर)
3. भारत – 40.0 (मेजर पावर)
4. जापान – 38.8 (मिडिल पावर)
5. रूस – 32.1 (मिडिल पावर)
6. अष्ट्रेलिया – 31.8 (मिडिल पावर)
7. दक्षिण कोरिया – 31.5 (मिडिल पावर)
8. सिंगापुर – 26.8 (मिडिल पावर)
9. इन्डोनेशिया – 22.5 (मिडिल पावर)
10. मलेशिया – 20.6 (मिडिल पावर)
एशियामा भारतको उदय
प्रतिवेदनअनुसार भारतले 40.0 स्कोर हासिल गर्दै 2025 मा ‘मेजर पावर’ श्रेणीको थ्रेसहोल्ड पार गरेको छ। भारतको बढ्दो आर्थिक वृद्धिदर र सैन्य क्षमता विस्तारले उसको शक्ति अभिवृद्धिमा प्रमुख भूमिका खेलेको रिपोर्टमा उल्लेख छ। यद्यपि, भारतको कूटनीतिक र आर्थिक प्रभाव अझै पनि उसको सैन्य तथा संसाधन क्षमतासँग पूर्ण रूपमा मेल खाइसकेको छैन, जसले आगामी दिनमा थप विस्तारको विशाल सम्भावना रहेको संकेत गरेको छ।
अमेरिकी प्रभाव घट्दो
प्रतिवेदनमा केवल अमेरिका र चीन मात्र ‘सुपर पावर’को श्रेणीमा रहेका उल्लेख छ। अमेरिका अझै पहिलो स्थानमा रहे पनि वर्ष 2018 देखि सार्वजनिक एशिया पावर इंडेक्सको इतिहासमै सबैभन्दा कमजोर प्रभाव स्कोर 2025 मा देखाएको विश्लेषण गरिएको छ।
विश्लेषकहरूले डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनकालीन नीतिगत निर्णयहरूलाई एशियामा अमेरिकी प्रभाव घट्नुको मुख्य कारण मानेका छन्। रिपोर्टमा अमेरिकाका पछिल्ला कदमहरू एशियाली प्रभावका लागि ‘शुद्ध नकारात्मक’ (Net Negative impact) सावित भएको अध्ययनको निष्कर्ष उद्धृत गरिएको छ।
रूस पुनः 5औँ स्थानमा
प्रतिवेदनमा 2019 पछि पहिलोपटक रूसले एशियाली क्षेत्रमा आफ्नो स्थिति सुधार गरेको उल्लेख छ। युक्रेन युद्धपश्चात् लागु प्रतिबन्धहरूका कारण खुम्चिएको प्रभाव रूसले पुनः हासिल गरेको रिपोर्टमा जनाइएको छ।
चीन र उत्तर कोरियासँगको रणनीतिक रक्षा तथा आर्थिक साझेदारी रूसको क्षेत्रीय उपस्थिति मजबुत हुनुको मुख्य कारण ठहर गरिएको छ। त्यस्तै 2024 मा अष्ट्रेलियासँग गुमाएको 5औँ स्थान रूसले पुनः 2025 मा फर्काएको उल्लेख छ।
अन्य मध्य शक्तिहरूको भूमिका
प्रतिवेदनले जापान, दक्षिण कोरिया र अष्ट्रेलिया जस्ता राष्ट्रहरूले एशियामा ‘मिडिल पावर’का रूपमा बढ्दो भूमिका खेलिरहेको उल्लेख गरेको छ। आर्थिक, प्राविधिक र कूटनीतिक पहलकदमी का कारण जापानले अन्य मध्य शक्तिहरूको तुलनामा आफ्नो प्रभाव बढाएको रिपोर्टमा जनाइएको छ।
सिंगापुर, इन्डोनेशिया र मलेशियासहितका राष्ट्रहरू पनि एशियाको बदलिँदो शक्ति समीकरणमा महत्वपूर्ण साझेदारका रूपमा देखिएको लोवी रिपोर्टको विश्लेषण छ।
