श्रावण १६, काठमाडौ ।अबदेखि सेयर बजारमा नयाँ लगानीकर्ताले खाता खोल्न राष्ट्रिय परिचयपत्र (National Identity Card) अनिवार्यरूपमा पेश गर्नुपर्ने भएको छ। नेपाल धितोपत्र बोर्ड (SEBON) ले जारी गरेको नयाँ निर्देशिकाअनुसार, लगानीकर्ताको डिजिटल पहिचान प्रणालीलाई सुदृढ गर्दै सुनिश्चित र पारदर्शी लगानी वातावरण निर्माण गर्ने उद्देश्यले यो व्यवस्था लागू गरिएको हो।
अहिलेसम्म व्यक्तिगत विवरणका आधारमा खुल्ने सेयर कारोबार खाता (BO खाता) खोल्दा नागरिकता प्रमाणपत्र, राहदानी, सिफारिसपत्र वा ड्राइभिङ लाइसेन्सजस्ता कागजात प्रयोग गर्न पाइन्थ्यो। तर, अब नयाँ लगानीकर्ताले अनिवार्यरूपमा आफ्नो राष्ट्रिय परिचयपत्र पेश नगरी खाता खोल्न नपाउने भएको छ।
नेपाल धितोपत्र बोर्डले स्पष्ट पारेअनुसार,
“यो निर्णय डिजिटल प्रणालीमार्फत लगानीकर्ता पहिचान सुनिश्चित गर्दै, मनी लाउन्डरिङ तथा गैरकानुनी कारोबारमा नियन्त्रण ल्याउनका लागि आवश्यक भएको हो।”
बोर्डले यसबारे थप स्पष्ट जानकारी नदिए पनि पुराना खाता भएका व्यक्तिहरूले पनि आगामी दिनमा आफ्नो विवरण राष्ट्रिय परिचयपत्रमार्फत अद्यावधिक गर्नुपर्ने सम्भावना रहेको संकेत गरिएको छ। यस्तो अवस्थामा, बजारमा क्रियाशील लाखौं लगानीकर्ताले आफ्नो विवरण परिमार्जन गर्नु पर्नेछ।
सेयर कारोबार गर्ने दलाल कम्पनीहरू (Brokerage Firms) अब नयाँ खाता खोल्ने क्रममा अनिवार्य रूपमा राष्ट्रिय परिचयपत्र संकलन गर्न बाध्य हुनेछन्। साथै, खाता खोल्दा ग्राहकबाट अन्य पूर्वप्रस्तावित विवरणहरू — स्थायी ठेगाना, सम्पर्क नम्बर, इमेल, बैंक खाता विवरण इत्यादि पनि अद्यावधिक गर्नुपर्ने व्यवस्था छ।
नेपाल सरकारले केही वर्षदेखि राष्ट्रिय डिजिटल परिचयपत्र प्रणाली लागू गर्दै आएको छ। हालसम्म अधिकांश जिल्लामा परिचयपत्र वितरण भइरहेकाले धितोपत्र बोर्डले अब यसलाई सेयर बजारसँग समेत जोड्न थालेको हो। यसले भविष्यमा डिजिटल साइन, बायोमेट्रिक प्रमाणीकरण तथा सिटीकनेक्ट प्रणालीलाई सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
यद्यपि व्यवस्था सुरक्षात्मक र दीर्घकालीन फाइदाका लागि ल्याइएको भनिए पनि कतिपय नयाँ लगानीकर्ताले अझै सबै नागरिकको राष्ट्रिय परिचयपत्र वितरण नभइसकेको अवस्थामा यस्तो निर्णयले सेयर बजारमा पहुँच कठिन बनाउन सक्ने भन्दै आलोचना गरेका छन्। खासगरी ग्रामीण क्षेत्र तथा विदेशमा रहेका नेपालीहरूले अब खाता खोल्न झन्झट भोग्नुपर्ने देखिएको छ।
