असार २६, जनकपुरधाम । जनकपुरधाम नेपालको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र धार्मिक केन्द्र मात्र नभई, मधेश प्रदेशको राजधानी पनि हो। तर पछिल्लो केही वर्षदेखि यो शहरमा फोहोर, भ्रष्टाचार र बेथितिले जरा गाड्दै गएको छ। र यस सबैको केन्द्रमा एक बहुप्रतीक्षित, अनि हाल ‘गायब’ भइसकेको योजना उभिएको छ — जनकपुर ल्यान्डफिल्ड साइट।
यो योजना जनकपुरको फोहोर व्यवस्थापन प्रणालीमा नयाँ युगको थालनी गर्ने आशा गरिएको थियो। तर, स्थानीय सरकारको लापरवाही, अकर्मण्यता र सम्भावित भ्रष्टाचारका कारण यो योजना अहिले हराएको छ। र यो मुद्दा आज जनकपुरका मेयर मनोज साहको लागि ‘प्रमुख मुद्दा’ बनिसकेको छ — जहाँ उनी दोषी छन् वा पीडित, त्यो बहसको विषय हुन सक्छ। तर जनतालाई त्यसले अर्थ राख्दैन; उनीहरूलाई चाहिएको छ उत्तर, जवाफदेही र समाधान।
मनोज साह २०७९ सालको स्थानीय निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा विजयी भई जनकपुरका मेयर बने। उनले चुनावको क्रममा ६ महिना भित्र ल्यान्ड फिल्ड साइट बनाउने देखि भ्रष्टाचार अन्त्य गर्ने, सफा जनकपुर बनाउने र पारदर्शिता ल्याउने प्रतिबद्धता गरेका थिए।
तर ल्यान्डफिल्ड साइटको विषयमा उनी किन मौन छन्?
यदि यो योजना उनीभन्दा पहिलेको हो भने, उनीले यसको पुनरावलोकन किन गरेनन्?
यदि यो योजना उनको पालामा हरायो भने, उनी कसरी अनभिज्ञ रहन सक्थे?उनले नागरिकहरूलाई स्पष्ट जानकारी किन दिँदैनन्
एक जिम्मेवार मेयरको रूपमा मनोज साहले कम्तिमा यो योजना किन अलपत्र पर्यो भन्नेबारे प्रष्ट धारणा दिनैपर्ने थियो। तर उनको मौनता अब ‘सहभागिता’ जस्तै देखिन थालेको छ।
जनता अब चुप छैनन् यहाँका नागरिकहरू दिनदिनै दुर्गन्ध, फोहोर, प्रदूषण र संक्रमणको जोखिममा बाँचिरहेका छन्। नगर क्षेत्रका अधिकांश वडामा फोहोर उठ्ने सुनिश्चितता छैन। तर ल्यान्डफिल्ड साइटजस्तो दीर्घकालीन समाधान योजनाको अन्त्य ‘चुपचाप’ कसरी हुनसक्छ? जनकपुरधामवासिले चाहेका ल्यान्डफिल्ड साइट परियोजनाको सम्पूर्ण विवरण सार्वजनिक गरियोस्। कसले योजना रोक्यो वा हरायो, त्यसको छानबिन होस्।जिम्मेवार व्यक्तिहरूमाथि कारबाही होस्। ल्यान्डफिल्ड साइट बनाउने प्रक्रिया तुरुन्त सुरु गरियोस्।
जनकपुरको नगर सरकार अहिले आन्तरिक झगडा, गुटबन्दी, र अनियमितताको शिकार बनेको छ। मेयर मनोज साह धेरैजसो सांस्कृतिक अभियानमा त सक्रिय देखिन्छन्, तर व्यवस्थापन र ढाँचागत योजना जस्ता मूल विषयमा उनको सक्रियता न्यून देखिन्छ।
ल्यान्डफिल्ड साइटजस्तो ‘कम ग्ल्यामरस’ योजना जनताको प्रत्यक्ष नजरमा पर्दैन भन्ने अनुमान गरेर होला, यो योजना लापरवाह शैलीमा बिर्सिदिएको छ। तर अहिले यो मुद्दा सार्वजनिक चासोको केन्द्र बनिरहेको छ — विशेष गरी आगामी स्थानीय चुनाव नजिकिँदै गर्दा।
के यो मुद्दालाई अब पनि राजनीति गरेर दबाउने प्रयास हुन्छ? वा यो मुद्दाबाट न्याय, जवाफदेही र सुधारको सुरुवात हुन्छ?
जनकपुर जस्तो ऐतिहासिक शहरको समस्या केवल ल्यान्डफिल्ड साइटको अभावमा सीमित छैन; तर यो मुद्दा प्रतीक हो — शहरी व्यवस्थापनमा भ्रष्टाचार, अकर्मण्यता र अनियोजित नेतृत्वको। मेयर कार्यालयले ल्यान्डफिल्ड साइट सम्बन्धि आधिकारिक श्वेतपत्र सार्वजनिक गरोस् ,फोहर व्यवस्थापनका लागि वैकल्पिक योजना बनाइयोस् (जैविक खाद संयन्त्र, सामुदायिक कम्पोस्टिङ, प्लास्टिक रिसाइकल, आदि)। गर प्रमुखले कार्यकालको बाँकी समय पारदर्शिता, जवाफदेही र सक्रिय अनुगमनमा केन्द्रित गरुन्।
जनकपुरको ल्यान्डफिल्ड साइट मुद्दा केवल एक शहरी योजना हराउनु मात्र होइन — यो जनताले निर्वाचित नेतृत्वप्रति राखेको भरोसा हराउनु हो। मेयर मनोज साहले यो मुद्दालाई ‘विर्सेर जान’ चाहेका होलान्, तर जनताले भने यसलाई अब ‘मुख्य मुद्दा’ बनाएका छन्।
यो मुद्दा अब ‘फोहोरको समस्या’ मात्र होइन — यो नेतृत्वको समस्या हो। र जब नेतृत्व जवाफदेही बन्न असफल हुन्छ, जनताले प्रश्न गर्छन्।
प्रश्न उठिसकेका छन्, अब जवाफको पालो मेयर मनोज साहको हो।
